హైదరాబాద్ రియల్ ఎస్టేట్: ఆకాశమే హద్దు అంటున్న మార్కెట్, కానీ పునాదులు పదిలంగా ఉన్నాయా? – ఈ వారం ఒక విశ్లేషణ
- Sutra Property
- 0
- Posted on
హైదరాబాద్ రియల్ ఎస్టేట్: ఆకాశమే హద్దు అంటున్న మార్కెట్, కానీ పునాదులు పదిలంగా ఉన్నాయా? - ఈ వారం ఒక విశ్లేషణ
పరిచయం: మహానగరం ముందున్న అవకాశాలు, సవాళ్లు
హైదరాబాద్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగం ప్రస్తుతం పరస్పర విరుద్ధమైన సంకేతాలతో ఊగిసలాడుతోంది. ఒకవైపు అద్భుతమైన వేగంతో అభివృద్ధి చెందుతూ అపారమైన అవకాశాలను సృష్టిస్తోంది, మరోవైపు అదే వేగం ఎన్నో సవాళ్లను కూడా విసురుతోంది. ఈ వారం (నవంబర్ 10 నుండి 16, 2025) ప్రముఖ తెలుగు మరియు ఆంగ్ల పత్రికలలో వచ్చిన రియల్ ఎస్టేట్ వార్తలను లోతుగా విశ్లేషించడం ద్వారా, మన నగరం యొక్క వాస్తవ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం. ఆకాశహర్మ్యాల వెనుక ఉన్న అసలు కథ ఏమిటి? పునాదులు పటిష్టంగా ఉన్నాయా లేదా అని పరిశీలిద్దాం.
కీలక అంశం 1: భవిష్యత్ హైదరాబాద్ Blueprint – వేల కోట్ల ప్రాజెక్టులతో కొత్త రూపు
భవిష్యత్ హైదరాబాద్ Blueprint: బ్రిడ్జిలు, గ్రీన్ఫీల్డ్ హైవేలు, మరియు ఒక Global Summit
గడిచిన వారం ప్రభుత్వ ప్రకటనలు హైదరాబాద్ భవిష్యత్తుపై ఒక స్పష్టమైన, బృహత్తర చిత్రాన్ని ఆవిష్కరించాయి. నగరాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసుకెళ్లేందుకు భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి మాటల్లో చెప్పాలంటే, హైదరాబాద్ను అత్యున్నత జీవన ప్రమాణాలతో కూడిన అంతర్జాతీయ నగరంగా నిలపడమే ప్రథమ ప్రాధాన్యత.
ఈ దార్శనికతలో భాగంగా పలు కీలక ప్రాజెక్టులు వేగం పుంజుకున్నాయి. వీటిలో మొదటిది మీరాలం చెరువు ఐకానిక్ బ్రిడ్జి. రూ.319.24 కోట్ల వ్యయంతో, 2.5 కిలోమీటర్ల పొడవున ఈ వంతెనను నిర్మించే కాంట్రాక్టును ప్రముఖ నిర్మాణ సంస్థ KNR దక్కించుకుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ ఒకవైపు పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహిస్తూనే, మరోవైపు బెంగళూరు జాతీయ రహదారిని చింతల్మెంట్ ప్రాంతంతో అనుసంధానించి ట్రాఫిక్ భారాన్ని తగ్గించనుంది. దీనికి తోడు, హైదరాబాద్-అమరావతి-బందరు పోర్టు గ్రీన్ఫీల్డ్ ఎక్స్ప్రెస్ హైవే ప్రణాళిక కూడా ముందుకు సాగుతోంది. సుమారు 300 కిలోమీటర్ల పొడవున, ఆరు వరుసల రహదారిగా నిర్మించనున్న ఈ ప్రాజెక్టుకు డీపీఆర్ కన్సల్టెన్సీ ఖరారైంది.
అయితే, ఈ విజన్ కేవలం రోడ్లు, వంతెనలకే పరిమితం కాలేదు. లండన్, టోక్యో నగరాల తరహాలో మూసీ నది పునరుజ్జీవనం, మెట్రో విస్తరణ, మరియు 30,000 ఎకరాల్లో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో నిర్మించతలపెట్టిన భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీ వంటి మెగా ప్రాజెక్టులు ప్రభుత్వ అజెండాలో ఉన్నాయి. రాబోయే Telangana Global Summit ద్వారా ఈ ప్రాజెక్టులన్నింటినీ ప్రపంచానికి పరిచయం చేసి, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
కీలక అంశం 2: ఖజానాకు కాసుల వర్షం – రికార్డు స్థాయిలో రిజిస్ట్రేషన్లు, భూముల వేలం
Market మామూలుగా లేదు: అంకెలు చెబుతున్న అసలు కథ
హైదరాబాద్ రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్లో బుల్లిష్ సెంటిమెంట్ బలంగా ఉందని ఈ వారం గణాంకాలు రుజువు చేస్తున్నాయి. రాయదుర్గ్లో TGIIC నిర్వహించిన భూమి వేలం దీనికి ఒక ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ. కేవలం 0.97 ఎకరాల స్థలం ఏకంగా రూ.160 కోట్లు పలికింది. అంటే గజం ధర సుమారు రూ.3.40 లక్షలకు చేరింది. 2017 నాటి ధరలతో పోలిస్తే ఇది నాలుగు రెట్లు అధికం కావడం గమనార్హం. ఈ వేలం ఒక అద్భుతమైన విజయమే అయినప్పటికీ, అక్టోబర్లో జరిగిన రికార్డు స్థాయి వేలంతో పోలిస్తే ఎకరా ధర కొద్దిగా తగ్గడం గమనించాల్సిన విషయం. ఇది బహుశా ప్రీమియం స్థాయిలలో మార్కెట్ స్థిరీకరణకు సంకేతం కావచ్చు.
ఈ వేలం విజయంపై TGIIC వైస్-చైర్మన్ కె. శశాంక చేసిన వ్యాఖ్య మార్కెట్ తీరును స్పష్టం చేస్తుంది:
డెవలపర్లు నగరంలోని అత్యంత అధిక రాబడినిచ్చే వాణిజ్య కారిడార్లో ప్రధానమైన ఇన్వెంటరీని దక్కించుకోవడానికి వ్యూహాత్మకంగా ప్రీమియం ధరలకు పెట్టుబడులు పెడుతున్నారు.
మరోవైపు, ప్రభుత్వ ఖజానాకు కూడా రిజిస్ట్రేషన్ల రూపంలో కాసుల వర్షం కురుస్తోంది. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి ఏడు నెలల్లో, స్టాంపులు మరియు రిజిస్ట్రేషన్ల శాఖకు రికార్డు స్థాయిలో రూ.8,679 కోట్ల ఆదాయం వచ్చింది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే రూ.268 కోట్లు అధికం. ఎన్ఆర్ఐ పెట్టుబడులు మళ్లీ పుంజుకుంటున్నాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. నైట్ ఫ్రాంక్ నివేదిక కూడా అక్టోబర్లో ఇళ్ల రిజిస్ట్రేషన్లు వార్షికంగా 5% పెరిగాయని ధృవీకరించింది.
కీలక అంశం 3: భాగ్యనగరం Global Hub – తరలివస్తున్న అంతర్జాతీయ సంస్థలు
కొలువుల నగరం: హైదరాబాద్ను ఎంచుకున్న మరో అమెరికన్ Tech దిగ్గజం
హైదరాబాద్ ఒక గ్లోబల్ కేపబిలిటీ సెంటర్ (GCC) హబ్గా తన స్థానాన్ని మరింత పటిష్టం చేసుకుంటోంది. తాజాగా, అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ సైబర్ సెక్యూరిటీ సంస్థ సోనాటైప్ (Sonatype) హైటెక్ సిటీలో తన GCCని ప్రారంభించింది. ఇది కేవలం ఒక కార్యాలయం కాదు; ఆ సంస్థ సీఈఓ భగవత్ స్వరూప్ మాటల్లో చెప్పాలంటే, కృత్రిమ మేధ (AI) మరియు ఓపెన్ సోర్స్ సెక్యూరిటీపై దృష్టి సారించే ఈ కేంద్రం అమెరికా తర్వాత ఆ సంస్థకు అతిపెద్ద ఇన్నోవేషన్ హబ్ కానుంది. ప్రారంభంలో 50 మంది ఇంజనీర్లతో మొదలైన ఈ కేంద్రం, భవిష్యత్తులో తన సిబ్బందిని 200కు పెంచుకోవాలని యోచిస్తోంది.
ఈ సందర్భంగా ఐటీ శాఖ ప్రత్యేక ప్రధాన కార్యదర్శి సంజయ్ కుమార్ మాట్లాడుతూ, హైదరాబాద్ త్వరలోనే 500 జీసీసీల మైలురాయిని చేరుకోనుందని, ఇది నగరాన్ని గ్లోబల్ టాలెంట్ హబ్గా నిలబెడుతుందని పేర్కొన్నారు. అంతర్జాతీయ సంస్థల రాకతో ఒకవైపు ఉద్యోగావకాశాలు పెరుగుతుండగా, మరోవైపు కమర్షియల్ మరియు రెసిడెన్షియల్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగాలకు డిమాండ్ విపరీతంగా పెరుగుతోంది.
కీలక అంశం 4: చట్టం వర్సెస్ చిత్తం – HYDRAA దూకుడు, హైకోర్టు హెచ్చరికలు
‘మంచి’ కోసం చట్టాన్ని మీరొచ్చా? HYDRAA పై హైకోర్టు సీరియస్
నగర అభివృద్ధిలో క్లిష్టమైన చట్టపరమైన మరియు నియంత్రణ పరమైన సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. హైదరాబాద్ డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్ అండ్ అసెట్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ (HYDRAA) పనితీరు దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ. ఒకవైపు, ఈ సంస్థ సుమారు రూ.55,000 కోట్ల విలువైన 1,000 ఎకరాలకు పైగా ప్రభుత్వ భూములను, చెరువులను కాపాడింది. మరోవైపు, దాని దూకుడు వైఖరి కారణంగా దాదాపు 700 న్యాయపరమైన కేసులను ఎదుర్కొంటోంది.
ఇటీవల, హైకోర్టు HYDRAA మరియు దాని కమిషనర్ ఎ.వి. రంగనాథ్ పనితీరుపై తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. సరైన నోటీసులు ఇవ్వకుండా, చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియను పాటించకుండా నిర్మాణాలను కూల్చివేయడాన్ని తప్పుబట్టింది. ఈ సందర్భంగా న్యాయమూర్తి చేసిన హెచ్చరిక చాలా తీవ్రమైనది: “మీరు మీ అధికారాన్ని ప్రదర్శించాలనుకుంటే, కోర్టుకు అంతకంటే ఉన్నతమైన అధికారం ఉంది. ఆ అధికారాన్ని ఉపయోగించేలా మమ్మల్ని ప్రేరేపించవద్దు.” చెరువులను కాపాడటం వంటి మంచి ఉద్దేశ్యం ఉన్నప్పటికీ, అధికారులు చట్టపరిధిలోనే పనిచేయాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
“మంచి చేయాలనే ఉద్దేశమే అయినప్పటికీ, చట్టాన్ని మీరితే అది శిక్షార్హమే అవుతుంది”. ఈ ప్రాథమిక సూత్రాన్ని మన దేశంలో చాలా మంది లా ఎన్ఫోర్స్మెంట్ అధికారులు, మరియు సాధారణ ప్రజానీకం కూడా విస్మరిస్తున్న దురదృష్టకర పరిస్థితి నెలకొంది.
కీలక అంశం 5: వ్యవస్థలోని లొసుగులు – సబ్-రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయాలపై ACB దాడులు
చేతులు తడిపితేనే పని: రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయాల్లో అవినీతి బట్టబయలు
అభివృద్ధి ఎంత వేగంగా ఉన్నా, వ్యవస్థలోని అవినీతి దాని పునాదులను బలహీనపరుస్తుంది. గండిపేట, శేరిలింగంపల్లి వంటి పలు సబ్-రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయాలపై అవినీతి నిరోధక శాఖ (ACB) చేసిన ఆకస్మిక దాడులు ఈ చేదు నిజాన్ని మరోసారి బయటపెట్టాయి. ప్రభుత్వం రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియలో ఎన్నో సంస్కరణలు తీసుకొచ్చినా, అవినీతి మాత్రం యథేచ్ఛగా కొనసాగుతోంది.
ఈ సోదాల్లో బయటపడిన కీలక అంశాలు:
- రూ.2.52 లక్షల లెక్కచూపని సొమ్ము స్వాధీనం.
- కార్యాలయాల్లో 19 మంది అనధికార వ్యక్తులు, 60 మంది డాక్యుమెంట్ రైటర్లు తిష్టవేసి ఉండటం.
- రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తయినా డెలివరీ చేయని 289 డాక్యుమెంట్లు లభ్యం.
- 13 మంది సబ్-రిజిస్ట్రార్ల నివాసాల్లో కూడా సోదాలు, నగదు, ఆభరణాలు, ఆస్తి పత్రాల స్వాధీనం.
- చాలాచోట్ల సీసీ కెమెరాలు పనిచేయకపోవడం.
“గజాల లెక్కన” లంచాలు వసూలు చేసే వ్యవస్థ ఇప్పటికీ కొనసాగుతుండటం తీవ్ర ఆందోళన కలిగించే విషయం.
ముగింపు: ఎదుగుతున్న నగరం, ఆలోచించాల్సిన నిజం
ఈ వారం వార్తలను పరిశీలిస్తే, హైదరాబాద్ రియల్ ఎస్టేట్ రంగం ఒక వైరుధ్యాల కథగా కనిపిస్తుంది. ఒకవైపు భవిష్యత్తును తలపించే మెగా ప్రాజెక్టులు, రికార్డు స్థాయిలో ప్రభుత్వ ఆదాయం, గ్లోబల్ సంస్థల రాక వంటి సానుకూల అంశాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు, నియంత్రణ సంస్థల అతిక్రమణలు, న్యాయస్థానాల హెచ్చరికలు, మరియు వ్యవస్థలో లోతుగా పాతుకుపోయిన అవినీతి వంటి ప్రతికూల అంశాలు కూడా ఉన్నాయి. అభివృద్ధి పరుగులు పెడుతున్న ఈ తరుణంలో, మనం ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్న వేసుకోవాలి.
ఈ అభివృద్ధి ప్రస్థానం అప్రతిహతంగా సాగుతున్న వేళ, దాని పునాదులైన పాలనా వ్యవస్థల పటిష్టత గురించి మనం ఇప్పుడు తీవ్రంగా సమీక్షించుకోకపోతే, ఈ అద్భుతమైన ప్రగతి సౌధం రేపటి సవాళ్లను తట్టుకుని నిలబడగలదా?